Ses Dalgası Sesi Görmek

Müziğin Dünyası

Müziğin dünyası bir ses kaleydoskobu dur. Çalgıların pek çoğunda, değişik tipde seslerin nasıl oluştuğu kolayca gözlenebilir. Üflenen bir fülüt çok aşık bir biçimde, bir davulun gümlemesinden başka bir ses çıkarır. Oysa çalgıları ayırt edebilmeniz için illede bunları, ya da çalanları görmeniz gerekmez. Seslerinden tanıyabilirsiniz.

Sesi Görmek

Çalgı çalarken çıkan titreşimler (ses dalgaları) hava yoluyla kulağımıza kadar gelir. Her çalgının ses dalgası o çalgıya özgü bir basınç oluşturur. Bunlara dalga biçimi denir. Müzik sesleri kulak zarımızda çalınan çalgı ile aynı titreşime neden olur. Beynimiz bu titreşimleri yorumlar Böylelikle hangi parçanın çalındığını bilebiliriz.

www.enesmuzik.net

Ses Dalgalarının Fiziksel Özellikleri

Frekans

Bir ses kaynağının bir saniyedeki titreşim sayısına “frekans” denir. Bir dalganın frekansı, dalganın hava veya baş­ka bir ortamdan geçerken ortamdaki partiküllerin ne sıklıkta titreştiğine bağlıdır. Frekans, ileri geri titreşimlerin zama­na bağlı olarak ölçülmesi ile hesaplanır. Saniyedeki titreşim sayısı özel olarak Hertz (s -1) birimi ile ifade edilir. Kulak, 20 titreşim/saniye ile 20.000 titreşim/saniye arasındaki sesleri işitir.

• Sesin frekansı, ortamdan bağımsızdır. Frekans, kaynağa bağlıdır.
• Bir telin frekansı; boyuna, kalınlığına, gergin oluşuna ve yapıldığı maddeye bağlıdır.
• İnce sesleri kalın seslerden ayıran özellik sesin yüksekliğidir.
• Sesin yüksekliği sesin frekansı olarak ta­nımlanır.
• Sesin frekansı arttıkça ses incelir.

Genlik

Genlik, ses dalgalarının dikey büyüklüğünün bir ölçüsüdür. Ses dalgalarını oluşturan sıkışma ve genleşmeler arasındaki fark, dalgala­rın genliğini belirler. Ses dalgaları, havada veya başka bir ortamda tit­reşen objeler tarafından üretilir.

Şekilde gösterilen ses dalgasının genliği a kadardır. Ses dalgaları bir ortamdan başka bir ortama geçtiğinde genlik değişir. Bir dalganın genliği taşıdığı enerji ile ilintilidir. Uzunluk boyutunda bir niceliktir.

Ton

Müzikte, belli bir frekansta ve perdede üretilen saf ses anlamında kullanılır. Örneğin, bir ses çatalı (diyapazon) titreştirildiğinde ortaya çıkan 440 Hz frekansındaki ‘Do (C)’ notası, saf bir tondur. Saf tonlar doğal ortamda fazla karşılaşılmayan ve genellikle müzik aletleri veya ses üreteçleri tarafından üretilen seslerdir. Yüksek frekanslı (yüksek perdeden) sesler tiz, düşük frekanslı (düşük perdeden) sesler pes (bas) olarak algılanır.

Tını

Sesin “rengini” ifade eden bir terimdir. Aynı oktavda, aynı notayı (tonu) aynı yoğunlukta ve aynı uzunlukta çalan bir kemanla bir flüt arasındaki temel fark, tını farklıdır. Enstrümanları oluşturan bileşenlerin doğal frekanslarındaki farklı­lıklar, sonuçta oluşan sesin farklı bir tınıda olmasını sağlar . Bu sayede, farklı müzik aletlerinden çıkan özdeş notaları kolaylıkla ayırt edebiliriz. Tını, sesin harmonik yapısına bağlı olarak değişir.

Seslerin birbirinden farklı olduğunu; sesin şiddeti, sesin yüksekliği, sesin tınısı özelliklerinden anlayabiliriz.

• Sesin tınısı, kaynakların tanınmasını ve ayırt edilmesini sağlar.
• Sesin tınısı; kaynağın durumu, yapıldığı maddenin cinsi ve bulunduğu gaz ortamına bağlı olarak farklılık gös­terir.